Iedereen kent ze: bestuurders die op het middenvak blijven hangen, geen richtingaanwijzer gebruiken of opvallend traag rijden. Het zijn al jaren vaste waarden in lijstjes van verkeersergernissen. In 2024 hield VAB er nog een enquête over bij duizenden Vlamingen. Vaak gaan we ervan uit dat deze gewoontes voortkomen uit onverschilligheid. Toch schuilt er meestal een heel andere psychologische reden achter. We bekijken waarom we dit gedrag soms zelf vertonen, waarom het andere weggebruikers zo stoort en hoe de Belgische wegcode de regels precies vastlegt.
1. Links- en middenvakrijden: de zoektocht naar rust en zekerheid
Waarom doen we het?
Bestuurders blijven meestal niet links of in het midden rijden om anderen te hinderen. De rechterrijstrook vraagt meer aandacht: je moet rekening houden met invoegend verkeer, vrachtwagens en voertuigen die van snelheid veranderen. Voor veel bestuurders voelt het middenvak daarom als de meest rustige en voorspelbare plek op de snelweg. Op gewone wegen kiezen sommige bestuurders dan weer te vroeg voor de linkerrijstrook uit schrik dat ze later niet meer kunnen invoegen voor een afslag.
Waarom stoort het zo?
Middenvak- en linksrijders halen de natuurlijke doorstroming uit het verkeer. Een snelweg met drie rijstroken wordt plots herleid tot één enkele bruikbare strook uiterst links. Omdat rechts inhalen verboden is, moeten achterliggers twee rijstroken opschuiven
om voorbij te steken. Dat zorgt voor onnodige remmanoeuvres en harmonicafiles.
Wat zegt de wegcode?
• De basisregel (Artikel 9.3.1): elke bestuurder moet op de rijbaan zo dicht mogelijk bij de rechterrand blijven. Zodra je een voertuig hebt ingehaald en er voldoende ruimte is om veilig terug te keren, ben je verplicht om naar rechts te gaan.
• Links voorsorteren: Moet je links afslaan, dan mag je je naar links begeven om voor te sorteren. Een kilometer op voorhand is op een vlotte rijbaan echter te vroeg; je mag deze positie pas innemen wanneer je de afslag effectief nadert en je het achterliggende verkeer niet onnodig ophoudt.
• De nuances: Je hoeft niet verplicht rechts te rijden bij druk
verkeer of filevorming waarbij de rijstroken over de hele breedte benut worden (Artikel 9.5). Ook binnen de bebouwde kom mag je de rijstrook kiezen die het best bij je bestemming past, op voorwaarde dat de rijstroken door strepen zijn afgebakend en er aanwijzingsborden of rijstrookpijlen zijn aangebracht (Artikel 9.4).
2. Geen richtingaanwijzers gebruiken: de ‘ik weet het toch’-gedachte
Waarom doen we het?
Het niet gebruiken van de pinker is zelden bewust; het is een klassiek voorbeeld van automatische piloot en cognitieve tunnelvisie. Omdat jij als bestuurder zelf heel goed weet dat je van rijstrook gaat wisselen of een rotonde verlaat, vergeet je brein dat de bestuurders rondom jou die informatie niet hebben. Zeker op rustige momenten of bij vertrouwde routes verslapt de aandacht en verdwijnt de reflex om de hendel aan te raken.
Waarom stoort het zo?
Richtingaanwijzers zijn het belangrijkste communicatiemiddel in het verkeer. Zonder dat signaal wordt jouw rijgedrag onvoorspelbaar. Voor een andere bestuurder betekent het dat hij onnodig moet wachten aan een kruispunt of rotonde, of plots moet remmen omdat iemand zonder waarschuwing voor zijn neus invoegt.
Wat zegt de wegcode?
• De basisregel (Artikel 13): Elke bestuurder moet zijn voornemen om een zijdelingse verplaatsing uit te voeren of van richting te veranderen tijdig kenbaar maken met de richtingaanwijzers. Dat geldt niet alleen bij het afslaan, maar ook bij het wisselen van rijstrook, het invoegen, het inhalen en het verlaten van een parkeerplaats. Ook bij het verlaten van de rotonde (artikel 19) is pinken naar rechts altijd verplicht, zodat wachtende bestuurders vlot kunnen oprijden.
• Geen vrijgeleide: Een richtingaanwijzer gebruiken geeft je nooit automatisch voorrang; het is enkel een aankondiging van een manoeuvre waarbij je voorrang moet verlenen aan het verkeer dat zijn weg vervolgt.
3. Trager rijden dan toegestaan: schijnveiligheid op de baan
Waarom doen we het?
Bestuurders die duidelijk onder de toegelaten snelheid rijden, doen dat vaak uit voorzichtigheid. Ze voelen zich onzeker, bevinden zich op onbekend terrein of zijn op zoek naar een adres. Sommigen denken ook dat trager automatisch veiliger is. Dat klopt niet altijd.
Waarom stoort het zo?
Verkeer verloopt het vlotst wanneer voertuigen ongeveer hetzelfde tempo aanhouden. Grote snelheidsverschillen zorgen voor remmanoeuvres, opstoppingen en frustratie bij achterliggers. Die frustratie kan op haar beurt leiden tot riskante inhaalmanoeuvres.
Wat zegt de wegcode?
• Op de meeste wegen bestaat geen vaste minimumsnelheid. Wel stelt Artikel 10.2 dat je het normale verkeer niet onnodig mag hinderen door zonder geldige reden abnormaal traag te rijden. Enkel op de autosnelweg geldt een strikte minimumsnelheid (artikel 21.2). Daar moet je minstens 70 km/u rijden, tenzij de verkeersdrukte, wegenwerken of slechte weersomstandigheden dat onmogelijk maken.
• Aangepaste snelheid blijft verplicht (Artikel 10.1): bij mist, hevige regen, gladheid of op een smalle, onoverzichtelijke weg ben je net verplicht om je snelheid te verlagen. In dat geval is trager rijden uiteraard geen overtreding.
Meer begrip maakt het verkeer vlotter
Of het nu gaat om een vergeten richtingaanwijzer of te lang op het middenvak blijven hangen: achter veel verkeersergernissen schuilt eerder onoplettendheid of gewoonte dan kwade wil. Door af en toe bewust stil te staan bij onze eigen automatismen achter het stuur, maken we de weg een stuk voorspelbaarder en aangenamer voor iedereen.
